Sóc Trăng – Thành Phố Phật Giáo của Miền Tây Nam Bộ

  • by

Dù yêu U Minh hơn tất cả mọi nơi nhưng không hiểu vì sao mỗi khi nghĩ về miền Tây Nam Bộ, Sóc Trăng lại thường là nơi đầu tiên mà tôi muốn nghĩ tới. Từng có dịp đến thành phố này một lần trong thời gian một mình xuyên Việt, Sóc Trăng mang lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu đậm với những dấu ấn Phật giáo đặc trưng mà tôi chưa từng được chứng kiến trước đó, tới mức đối với tôi nó giống như một “Thành phố Phật giáo” của cả miền Tây Nam Bộ vậy.

Thành phố dung dị và yên bình

Tôi đến Sóc Trăng vào một buổi trưa mùa hạ. Có lẽ vì lý do đó mà đường phố khá vắng vẻ, ít người và xe đi qua. Mặc dù vậy, nếu đi lòng vòng quanh đây thì cũng không khó để nhận ra sự yên bình và giản dị vốn có của thành phố này.

Những chiếc xe đạp, xe thô sơ đủ thể loại cho đến những chiếc xe máy đời cũ và bụi bặm vẫn còn xuất hiện khá phổ biến, không khó để bắt gặp những gánh hàng rong, các cô các chị đi xe đạp chở vài thứ hàng lặt vặt, hay những quán ăn mang biển hiệu gắn mác “Nhà hàng” nhưng lại rất giản dị và bình dân. Không dễ để bắt gặp các trung tâm mua sắm, các siêu thị lớn. Thành phố Sóc Trăng cho tôi cái cảm nhận khác biệt hoàn toàn với những liên tưởng của tôi về một đô thị sầm uất và hiện đại.

Cổng chào thành phố Sóc Trăng - Thành phố phật giáo của Miền Tây

Đường phố khá thưa thớt xe cộ qua lại

Tượng đài 3 cô gái ở Sóc Trăng - Phượt Sóc Trăng

Tượng đài 3 cô gái ở ngay trung tâm thành phố, tượng trưng cho 3 dân tộc người sinh sống chủ yếu ở Sóc Trăng là Việt, Hoa, Khmer

Dấu ấn Phật giáo có ở mọi nơi

Nhưng điều làm cho Sóc Trăng trở nên ấn tượng đối với tôi là một tông màu vàng chủ đạo rất đặc trưng của dấu ấn Phật giáo bao phủ lên nó. Hầu như mọi công trình công cộng hay các công trình lớn của thành phố đều có cổng sơn vàng cùng các chi tiết thiết kế mà nếu không quen người ta rất dễ nhầm lẫn với một ngôi chùa Khmer, và thành phố nơi họ đang dừng chân giống như đâu đó ở Thái Lan, hay Cam Pu Chia vậy.

Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng - Phượt Sóc Trăng

Cổng UBND tỉnh Sóc Trăng mới nhìn qua cứ ngỡ như cổng một ngôi chùa Khmer nào đó

Sóc Trăng là một tỉnh đa tôn giáo trong đó Phật giáo chiếm một tỷ lệ lớn, với gần một nửa số dân là các Phật tử cùng với 92 ngôi chùa trải đều khắp các huyện, thị. Có lẽ bởi vậy mà diện mạo Thành phố Sóc Trăng lại mang nhiều nét dáng dấp của Phật giáo đến thế.

Mang đặc trưng của Phật giáo Nam Tông

Phật giáo ở Sóc Trăng cũng như như các tỉnh vùng Đồng bằng Sông Cửu Long chịu ảnh hưởng của Phật giáo Nam Tông, bởi vậy có những khác biệt với Phật giáo ở các tỉnh miền Bắc.

Sau này tôi mới biết, cùng là Phật giáo nhưng chia theo vùng địa lý thì có Phật giáo Nam Tông và Phật giáo Bắc Tông.

Về cơ bản thì Phật giáo Nam Tông và Phật giáo Bắc Tông đều có sự giống nhau là cùng thờ phụng và chấp nhận các giáo lý từ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Tuy nhiên do có sự khác nhau về hướng truyền đạo mà quan niệm về việc thờ phụng này ở mỗi hệ phái lại có sự phân biệt. Đồng thời cũng nhờ vậy mà sự biểu hiện về mặt hình thức của hai hệ phái Phật giáo này (như kiến trúc chùa, trang phục của các Phật tử, tượng Phật, màu sắc biểu thị… ) cũng khác biệt đôi chút.

Chùa Dơi ở Sóc Trăng - Phượt Sóc Trăng

Chùa Dơi ở Sóc Trăng, ngôi chùa tiêu biểu cho phong cách kiến trúc của Phật giáo Nam Tông

Kiến trúc chùa

Nếu như ở Phật giáo Bắc Tông chùa thường được xây dựng và thiết kế theo kiến trúc truyền thống của người Việt hoặc có pha kiến trúc của Trung Quốc, thì Phật giáo Nam Tông tại Việt Nam lại thường xây dựng chùa theo kiến trúc Angkor (như ở Lào, Cam Pu Chia, Thái Lan, Myanmar…), xung quanh bao gồm nhiều tháp chứa tro cốt của các vị chư tăng, sư trụ trì chùa…

Bên cạnh đó, nước sơn của các ngôi chùa phía Nam thường có màu vàng chủ đạo, có điểm xuyết nhiều màu sắc đa dạng. Điều này khác với các ngôi chùa phía Bắc khi thường lấy màu nâu đen làm trọng tâm để thể hiện tính trang nhã của nơi cửa Phật.

Chủa Dơi ở Sóc Trăng - Chuyện đi phượt Miền Tây - Sóc Trăng

Xung quanh chùa gồm rất nhiều tháp, được cho là để đựng hài cốt của các vị chư tăng

Trang phục của tăng ni, Phật tử

Cùng được gọi là áo cà sa nhưng các tăng ni, phật tử của Phật Bắc Tông lại thường bận y phục có màu vàng hay nâu đen, thường ngày vận y theo kiểu áo dài truyền thống với hai vạt dài. Trong khi đó ở Phật Nam Tông, trang phục của các chư vị tu sĩ thường có màu sáng (đỏ, vàng hoặc nâu đen), được đắp theo kiểu thời Đức Phật với một mảnh vải dài và đắp vào thân thể.

Tượng Đức Phật

Trước tiên phải nói rằng, ở Phật giáo Nam Tông, các Phật tử quan niệm Đức Phật cũng là một con người bình thường như bao nhiêu người bình thường khác, cũng có những nhu cầu đời thường và cũng phải trải qua những nỗi thống khổ của kiếp nhân sinh là sinh, lão, bệnh, tử. Chỉ có điều Ngài khác hơn người thường là ở chỗ Ngài đã hoàn toàn giác ngộ, “do sau khi xuất gia nỗ lực tu hành mà thành đạt được đạo quả”.

Trong khi đó, Phật giáo Bắc Tông lại quan niệm Đức Phật khác hơn người thường, đã trở thành Phật từ ngàn vạn kiếp trước, “muốn độ chúng sanh cho loài người nên Đức Phật mới thị hiện ở nơi loài người để tiện bề giáo hóa họ”. Có thể nói, Đức Phật ở Bắc Tông được thần thánh hóa hơn.

Bởi vậy, nếu những bức tượng Phật ở các ngôi chùa phía Bắc thường được tạc đồng hoặc đá rất to lớn, đang ngồi thiền rất uy nghi như một vị thần tôn kính, thì tượng Phật ở Sóc Trăng lại thường có kích thước trung bình, làm bằng đất sét hoặc xi măng, khắc họa Đức Phật ở nhiều tư thế và sắc thái khác nhau trong đời thường như hình ảnh Đức Phật đang nằm ngủ hay đang ngồi rất thoải mái…

Ngoài ra, tượng Đức Phật ở các ngôi chùa miền Bắc cũng thường ít có sự khác biệt giữa các chùa hoặc vùng miền, phần lớn đều chung một vài dáng dấp phổ biến như đang ngồi thiền, tay để tư thế khi niệm kinh… Trong khi đó ở miền Nam, tượng Đức Phật lại có nhiều hình thái đa dạng hơn gắn với các cảm xúc, tư thế khác nhau trong đời sống của Ngài.

Chủa Đất Sét ở Sóc Trăng - Chuyện đi phượt Miền Tây - Sóc Trăng

Tượng phật ở Chùa Dơi, Sóc Trăng được khắc họa trong tư thế ngồi thoải mái, màu sơn cũng rất đa dạng

Có một chi tiết nữa làm tôi chú ý đó là tượng Đức Phật ở miền Bắc thường bộc lộ dáng vẻ khá hiền lành, điềm tĩnh. Điều này trái ngược với tượng Đức Phật ở Sóc Trăng khi nhiều tượng Phật bộc lộ sắc thái khá dữ dằn hoặc thể hiện cảm xúc mạnh mẽ. Màu sắc được dùng để sơn tượng Phật và mọi thứ trong chùa cũng thường rất sặc sỡ và điều đó không hiểu sao luôn làm cho tôi cảm thấy hơi không thoải mái khi vào chùa nhất là lại có một mình.

Chủa Đất Sét ở Sóc Trăng - Chuyện đi phượt Miền Tây - Sóc Trăng

Bức tượng Quan Âm Bồ Tát

Chủa Đất Sét ở Sóc Trăng - Chuyện đi phượt Miền Tây - Sóc Trăng

Bát hương và các vật dụng trong chùa được sơn với khá nhiều màu sắc

Đối với tôi, một người đã sống hơn 20 năm chỉ ở miền Bắc, hình ảnh những ngôi chùa mang màu nâu giản dị, nhẹ nhàng, thường ở những vùng núi đem lại cảm giác thân thuộc hơn. Trong khi những ngôi chùa màu vàng sáng, sặc sỡ cùng sự xuất hiện phổ biến quá mức các hình ảnh về kiến trúc chùa chiền ngay giữa thành phố như ở Sóc Trăng đem lại cho tôi cảm giác không thật sự thoải mái, thậm chí rờn rợn. Điều đó có thể đơn thuần là cảm giác cá nhân, hoặc bản chất có thể do ảnh hưởng của sự khác biệt trong văn hóa vùng miền tôi cũng không biết nữa!

Chủa Đất Sét ở Sóc Trăng - Chuyện đi phượt Miền Tây - Sóc Trăng

Tín ngưỡng Phật giáo từ lâu đã trở nên không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người dân Sóc Trăng

Sóc Trăng được xem là tỉnh nông nghiệp với phần lớn diện tích đất canh tác (hơn 90%) là trồng lúa nước. Người Sóc Trăng không giàu nhưng tôi có cảm giác và niềm tin rằng họ luôn sống hướng thiện, hồn hậu và chất phác. Đồ ăn ở đây rất ngọt, phản ánh phần nào chính tâm hồn và tính cách hiền hòa của người dân nơi đây vậy.

Ở lại Sóc Trăng không quá nửa ngày nhưng cảm nhận của tôi về nơi đây là một thành phố mang dáng dấp của tín ngưỡng Phật giáo đặc trưng khu vực Phía Nam mà khó một thành phố nào trên dải đất chữ S này có được. Nếu có dịp quay lại đây, chắc chắn tôi sẽ ở lại lâu hơn để khám phá thêm nhiều về mảnh đất đầy thú vị này.

Hẹn ngày gặp lại!

Đọc thêm: Các chuyện đi phượt lặt vặt khác về miền Tây

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *